« سؤال : إن كان الوجود موجودا [ 1 ] فإمّا أن يتقدّم على الماهية أو يتأخّر أو يكونان

--> ( 1 ) . شيخ الاشراق ( قده ) . ( 2 ) . در اسفار ، ج 1 صص 54 - 55 تحت عنوان : « إشكالات و تفصيّات » همين اشكال را از مطارحات نقل كرده و جواب داده است . و ر . ك : التلويحات ضمن مجموعهء مصنّفات شيخ اشراق ، ج 1 ، ص 23 . ( 3 ) . بنابر آنچه كه ذكر شد ، ايراد صاحب محاكمات بر خواجه وارد نيست . در تعليقات بر شرح اشارت ، ج 3 ، ص 245 گفته است : « و هذا الكلام من الشارح تصريح بأنّ في الخارج أمرين : مهية و وجود و قد صرّح في النمط الرابع بخلافه و قد حقّقناه . در حالى كه خواجه تصريح كرده است صادر از حق اول ، وجود است و آن مفهوم لازم ، از سنخ وجود نمىباشد و هرچه از سنخ وجود نباشد ، خارجيت ندارد .